EC Szombierki

Elektrociepłownia Szombierki znajduje się w Bytomiu w dzielnicy Szombierki i wraz z Elektrociepłownią Miechowice tworzy Zespół Elektrociepłowni Bytom Spółka Akcyjna. Budowę Elektrociepłowni Szombierki rozpoczęto po zakończeniu I wojny światowej. Inwestorem była niemiecka spółka Schaffgotsh Bergwerksgesellschaft GmbH, należąca wówczas do spadkobierczyni majątku po Karolu Goduli i do jej męża Hansa Ulryka Schaffgotscha. Początkowo miała być fabryką materiałów wybuchowych, jednak ostatecznie postawione już budynki zaadaptowano do funkcji elektrowni. Obiekt zlokalizowano pomiędzy torami tworzącymi wspólnie kształt trójkąta. W przypadku obrony elektrowni, poruszające się po torach pociągi pancerne, miały chronić przed zdobyciem ten strategiczny obiekt. Cały kompleks budynków zaprojektowali sławni architekci, Georg i Emil Zillmannowie. Zakład otwarto 29 listopada 1920. Pierwszymi urządzeniami, które rozpoczęły pracę były cztery kotły typu "Babcock" i turbozespół "WUMAG" o mocy 12,8 MW. W następnych latach uruchomiono 19 kotłów typu "Steinmiller", "Babcock-Wilcox" i "Babcock", a także cztery turbogeneratory "WUMAG" i GMA "WUMAG". W 1925 roku na wieży elektrowni zamontowano czterostronny zegar marki Siemens und Halske, sprzężony z 54 zegarami działającymi w zakładzie. Podczas najlepszego okresu w historii "Szombierek" – tj. ok. 1930r. - w zakładzie pracowało ponad 900 osób. Była to wówczas jedna z największych elektrowni w Europie. W 1937 roku wzniesiono najwyższy z trzech kominów elektrowni o wysokości 120 metrów. Moc 100 MW elektrownia osiągnęła w latach 1939 - 1944. Elektrownia Szombierki była jednym z pierwszych zakładów, które po wkroczeniu Armii Czerwonej do Bytomia w 1945 r. rozpoczęły działalność. Była to zasługa pracowników, którzy pomimo ewakuacji większości kierownictwa doprowadzili ją do rozruchu. W tym samym roku oddziały Armii Czerwonej zdemontowały część urządzeń i wywiozły je w głąb Rosji. Trafiły tam trzy kotły, jeden turbozespół i dwa transformatory sprzęgłowe. 15 maja 1945 roku zakład został przekazany władzom polskim. Zostały w nim cztery turbozespoły i 20 kotłów, co pozwalało na osiągnięcie mocy 70 MW. W latach 1947-1948 zamontowano 3 kotły typu La Mont oraz dwa turbozespoły typu Skoda-35 MW i I Brneńska. Dzięki temu w 1955 roku osiągnięto moc 108 MW. "Szombierki" były wtedy jedną z największych elektrowni w kraju. W latach siedemdziesiątych przekształcono "Szombierki" z zawodowej elektrowni kondensacyjnej w elektrociepłownię. W związku z tym rozbudowano technologiczne układy ciepłownicze, oddano do użytku m.in. wymienniki ciepła, rurociągi magistrali "północnej" i "południowej". W 1974 roku uruchomiono kocioł wodny WR-25 i poszerzono układ wymienników ciepła do mocy cieplnej 106 MW (ostatecznie 158 MW). W 1992 roku wycofano z eksploatacji stare kotły rusztowe z okresu międzywojennego i uruchomiono nowy kocioł OR-32. W latach dynamicznego rozwoju przemysłu, kiedy zapotrzebowanie na energię elektryczną było bardzo duże, elektrownia działała jako elektrownia podstawowa w systemie elektroenergetycznym kraju. Kotły i turbiny pracowały na maksymalnych parametrach i niejednokrotnie były przeciążane. Na skutek takiej eksploatacji urządzenia wytwórcze ulegały przedwczesnemu zużyciu i nie nadawały się do dalszej eksploatacji. Kolejno wycofywano z eksploatacji 16 sztuk kotłów rusztowych ze względu na zużycie materiałowe walczaków, a następnie wycofano 4 sztuki kotłów niskoprężnych oraz pierwsze 3 turbiny, o niskiej sprawności eksploatacyjnej. W miarę rozwoju energetyki w Polsce w latach 70-tych wybudowano nowe wyższej sprawności jednostki wytwórcze a elektrownia Szombierki rozpoczęła pracę jako elektrownia szczytowa. W tym okresie rozwijało się wokół elektrowni budownictwo mieszkaniowe zwiększając zapotrzebowanie na ciepło do celów grzewczych i ciepłej wody użytkowej. Za tą przyczyną elektrownia przekształciła się stopniowo z zawodowej elektrowni kondensacyjnej w elektrociepłownię. Z uwagi na nadmiar mocy zainstalowanej w systemie elektroenergetycznym kraju, zapotrzebowanie na moc elektryczną z Elektrowni Szombierki stało się zbędne. Po połączeniu z Elektrownią Miechowice rurociągami ciepłowniczymi o średnicy 500 mm, oraz rurociągiem parowym, następował stopniowy spadek produkcji energii elektrycznej i cieplnej w Elektrociepłowni Szombierki. Zakład ulegał sukcesywnej likwidacji. W pierwszej kolejności przeprowadzono wyłączenie wytwarzania energii elektrycznej wytwórczych układzie kondensacyjnym. W ramach likwidacji w latach 1995 - 1998 produkcji energii elektrycznej w kondensacji w Elektrociepłowni Szombierki zlikwidowano:

• dwa kotły La Mont nr 61 i nr 63 wraz z urządzeniami towarzyszącymi,
• turbinę kondensacyjną nr V o mocy znamionowej 35 MW wraz z urządzeniami towarzyszącymi,

Obecnie Elektrociepłownia Szombierki produkuje ciepło w okresie letnim, gdy prowadzone są prace remontowe w Elektrociepłowni Miechowice. Współpraca z urządzeniami zainstalowanymi w EC Miechowice pozwala także na prowadzenie ekonomicznego rozdziału obciążeń. Na dzień dzisiejszy zakład dysponuje dwoma kotłami: WR-25 i OR-32. ZEC Bytom S.A. sukcesywnie wycofuje produkcję z Szombierek. Dzięki działaniom spółki kompleks budynków elektrociepłowni stał się sceną przeróżnych wydarzeń kulturalnych, sportowych. Plany przewidują zagospodarowanie obiektów EC Szombierki do celów społeczno-kulturalnych. Tereny Elektrociepłowni Szombierki są także brane pod uwagę przy analizowaniu miejsca odbudowy mocy w ZEC Bytom S.A.